Όσο πιο υγιεινά τρως, τόσο καλύτερα θα λειτουργεί ο εγκέφαλος σου
Ποιοτικά τρόφιμα όπως φρούτα, λαχανικά και ξηροί καρποί σχετίζονται με καλύτερη εγκεφαλική δραστηριότητα στη μέση ηλικία.
Ότι η διατροφή που είναι πλούσια σε φρούτα, λαχανικά, ξηρούς καρπούς και δημητριακά ολικής άλεσης κάνει καλό στον οργανισμό και ειδικά στο καρδιαγγειακό σύστημα και την πρόληψη του καρκίνου είναι γνωστό. Σε μια νέα μελέτη, που δημοσιεύεται στο Current Developments in Nutrition, ωστόσο τονίζεται ότι η υγιεινή διατροφή σε νεαρή ηλικία συνδέεται με λιγότερα προβλήματα μνήμης και σκέψης στη μέση ηλικία. Η μελέτη λέει ξεκάθαρα ότι η υγιεινή διατροφή διαχρονικά μπορεί να λειτουργήσει ως ασπίδα για τον εγκέφαλο, κάτι που αναφέρεται ως γνωστική εφεδρεία.
Η σημασία της γνωστικής εφεδρείας
Όπως διαβάζουμε στο PsyPost, παράγοντες όπως η εκπαίδευση, το επάγγελμα (ιδανικά πολύπλοκο) και η κοινωνική δραστηριότητα (ιδανικά έντονη) έχουν ήδη συνδεθεί με την ανάπτυξη γνωστικής εφεδρείας. Η νέα μελέτη εξετάζει ειδικά τον ρόλο της διατροφής, που μέχρι τώρα ήταν λιγότερο κατανοητός. Οι επιστήμονες θέλησαν να διαπιστώσουν αν συγκεκριμένα διατροφικά πρότυπα μπορούν να επηρεάσουν τη γνωστική εφεδρεία και να ποσοτικοποιήσουν τη συμβολή της διατροφής στην προστασία των γνωστικών λειτουργιών.
Η μελέτη αξιοποίησε δεδομένα από τη Μεγάλη Βρετανία, αναλύοντας τις συνήθειες πάνω από 2.500 ατόμων. Οι ερευνητές συνέλεξαν πληροφορίες για τη διατροφή τους στις ηλικίες των 4, 36, 43 και 53 ετών. Στη συνέχεια δημιούργησαν ένα μέσο όρο που να αντιπροσωπεύει τη διατροφή τους σε πέντε δεκαετίες, για να εκτιμήσουν την επίδραση των διατροφικών συνηθειών στη γνωστική εφεδρεία.
Διατροφικά πρότυπα που κάνουν τη διαφορά
Παράλληλα χρησιμοποιήθηκαν δύο βασικά εργαλεία για την αξιολόγηση της διατροφής: ο δείκτης Healthy Eating Index-2020 και διάφοροι δείκτες φυτοφαγικής διατροφής. Ο πρώτος επιβραβεύει την κατανάλωση φρούτων, λαχανικών, ολικής άλεσης και πρωτεϊνών, ενώ μειώνει βαθμολογία για επεξεργασμένους υδατάνθρακες, αλάτι και ζάχαρη. Οι δείκτες φυτοφαγικής διατροφής διαφοροποιούν τα θρεπτικά φυτικά τρόφιμα από τα λιγότερο υγιεινά, όπως χυμούς, γλυκά και επεξεργασμένες πατάτες, δείχνοντας ότι η ποιότητα των φυτικών τροφών έχει σημασία.
Η αξιολόγηση της γνωστικής εφεδρείας έγινε με το National Adult Reading Test, το οποίο μετρά τη γνωστική ικανότητα. Αυτός ο τύπος ικανότητας παραμένει σχετικά σταθερός με την ηλικία, σε αντίθεση με πιο ευέλικτες λειτουργίες όπως η μνήμη εργασίας. Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι όσοι είχαν υψηλότερη ποιότητα διατροφής σημείωσαν καλύτερη απόδοση στα τεστ, υποδηλώνοντας ότι η σωστή διατροφή συνδέεται με μεγαλύτερη ανθεκτικότητα στις γνωστικές αλλαγές της μέσης ηλικίας.
Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι τα άτομα με την υψηλότερη προσήλωση σε υγιεινά διατροφικά πρότυπα έχουν σημαντικά καλύτερη γνωστική εφεδρεία. Αντίθετα, όσοι κατανάλωναν μεγάλες ποσότητες ζάχαρης, επεξεργασμένων προϊόντων και αναψυκτικών είχαν χαμηλότερους δείκτες. Η διαφορά αυτή δείχνει ότι δεν αρκεί η μείωση προϊόντων ζωικής προέλευσης· η ποιότητα των φυτικών τροφών είναι καθοριστική για την υποστήριξη της εγκεφαλικής ανθεκτικότητας.
Ο ρόλος της άσκησης και του καπνίσματος
Οι ερευνητές εκτιμούν ότι μαζί με άλλους παράγοντες, όπως άσκηση και αποφυγή καπνίσματος, η διατροφή συμβάλλει σημαντικά στη γνωστική εφεδρεία. Το μέγεθος της επίδρασης είναι συγκρίσιμο με τα οφέλη που προσφέρει η εκπαίδευση, δείχνοντας ότι η καθημερινή διατροφή μπορεί να κάνει τη διαφορά μεσοπρόθεσμα.
Μακροχρόνιες παρακολουθήσεις θα επιβεβαιώσουν αν συγκεκριμένα τρόφιμα ή πρότυπα διατροφής βελτιώνουν την ανθεκτικότητα του εγκεφάλου με την πάροδο του χρόνου, ανοίγοντας τον δρόμο για πιο στοχευμένες στρατηγικές πρόληψης γνωστικών διαταραχών.
